Zagadka nr 5 - Wymień przynajmniej trzy znane ci dzieła (malarskie, literackie, architektoniczne), które w sposób bezpośredni nawiązują do tematyki związanej z okresem Świąt Wielkiej Nocy
Motywy związane z okresem Świąt Wielkiej Nocy często pojawiają się w literaturze, muzyce, malarstwie, a nawet w architekturze. Poniżej kilka przykładów.
„Wielkanoc” Jan Lechoń
Droga, wierzba sadzona wśród zielonej łąki,
Na której pierwsze jaskry żółcieją i mlecze.
Pośród wierzb po kamieniach wąska struga ciecze,
A pod niebem wysoko śpiewają skowronki.
Wśród tej łąki wilgotnej od porannej rosy,
Droga, którą co święto szli ludzie ze śpiewką,
Idzie sobie Pan Jezus, wpółnagi i bosy
Z wielkanocną w przebitej dłoni chorągiewką.
Naprzeciw idzie chłopka. Ma kosy złociste,
Łowicka jej spódniczka i piękna zapaska.
Poznała Zbawiciela z świętego obrazka,
Upadła na kolana i krzyknęła: “Chryste!”.
Bije głową o ziemię z serdeczną rozpaczą,
A Chrystus się pochylił nad klęczącym ciałem
I rzeknie: “Powiedz ludziom, niech więcej nie płaczą,
Dwa dni leżałem w grobie. I dziś zmartwychwstałem.”
"Wielkanocny pacierz" - ks. Jan Twardowski
Nie umiem być srebrnym aniołem
ni gorejącym krzakiem –
tyle Zmartwychwstań już przeszło
a serce mam byle jakie.
Tyle procesji z dzwonami –
tyle już Alleluja –
a moja świętość dziurawa
na ćwiartce włoska się buja.
Wiatr gra mi na kościach mych psalmy
jak na koślawej fujarce -
żeby choć papież spojrzał
na mnie - przez białe swe palce.
Żeby choć Matka Boska
przez chmur zabite wciąż deski –
uśmiech mi swój zesłała
jak ptaszka we mgle niebieskiej.
I wiem, gdy łzę swoją trzymam
jak złoty kamyk z procy –
zrozumie mnie mały Baranek
z najcichszej Wielkiej Nocy.
Pyszczek położy na ręku
sumienia wywróci podszewkę –
serca mojego ocali
czerwoną chorągiewkę.
Opis zwyczajów wielkanocnych w „Chłopach” Władysława Reymonta
„Zaś nazajutrz, w świąteczny poniedziałek, dzień się podnosił jeszcze jaśniejszy, barzej jeno skąpany w rosach i modrawych omgleniach, ale i barzej rozsłoneczniony i jakiś zgoła weselszy. Ptaki śpiewały rozgłośniej, a ciepły wiater przeganiał po drzewinach, że szemrały jakby pacierzem cichuśkim; ludzie zrywali się raźniej wywierając drzwi a okna, na świat Boży lecieli spojrzeć, na sady przytrząśnięte zielenią, na te nieobjęte ziemie zwiesną oprzędzone, całe rosami skrzące, w słońcu radosnym utopione, na pola, kaj już oziminy, wiatrem kolebane, niby płowe, pomarszczone wody ku chałupom spływały. […]
Chłopaki już latały z sikawkami, sprawiając sobie śmigus, albo przyczajone za drzewami nad stawem, lały nie tylko przechodzących, ale każdego, kto ino na próg wyjrzał, że już nawet ściany były pomoczone i kałuże siwiły się pod domami”.
Chłopaki już latały z sikawkami, sprawiając sobie śmigus, albo przyczajone za drzewami nad stawem, lały nie tylko przechodzących, ale każdego, kto ino na próg wyjrzał, że już nawet ściany były pomoczone i kałuże siwiły się pod domami”.
Tradycyjna przyśpiewka ludowa na Wielkanocny Poniedziałek
Śmigu, śmigu po dyngusie
to są rany po Chrystusie
Dyngu, dyngus, aja aja,
nie chcę chleba, jeno jaja.
Jako motyw malarski okres Świąt Wielkiej Nocy również jest często obecny - począwszy od Wielkoczwartkowego dzieła Leonarda da Vinci (Ostatnia wieczerza), poprzez Wielkopiątkową mękę Jezusa np. Caravaggio (Złożenie do grobu), tradycyjną Wielkosobotnią tradycję np. Włodzimierz Tetmajer (Święcone, Wielkanoc w Bronowicach)aż po Niedzielę Wielkanocną obecną w wielu znanych obrazów mistrzów pędzla np.
- Albrecht Dürer : Zmartwychwstanie
- Piero della Francesca : Zmartwychwstanie
- Giovanni Bellini : Zmartwychwstanie Chrystusa
- El Greco : Zmartwychwstanie
- czy w rycinie - Gustave Doré (Zmartwychwstanie Jezusa)
- albo drzeworycie Albrechta Dürera (Zmartwychwstanie)
Z kolei w formie architektonicznej najbardziej znanym przykładem jest bez wątpienia Bazylika Grobu Świętego w Jerozolimie - w wielu językach zwana „kościołem Zmartwychwstania Pańskiego”
